Lax- og silungsveiði

Lax- og silungsveiði

Hafrannsóknastofnun safnar upplýsingum um veiði á laxi og silungi í umboði Fiskistofu og gefur árlega út skýrslu með samantekt um veiðina. Samkvæmt bráðabirgðatölum yfir stangveiði á laxi sumarið 2018 veiddust um 46.000 laxar, sem er heldur minna en veiddist sumarið 2017 en yfir meðalveiði sl. 44 ára (Mynd 7.1). Mynd 7.2 sýnir netaveiði á laxi á árabilinu 1974 til 2017.




Í tölum um heildarlaxveiði eru þeir laxar sem upprunnir eru úr sleppingum gönguseiða og einnig þeir laxar sem er sleppt aftur í stangveiði (veitt og sleppt). Laxar úr gönguseiðasleppingum eru viðbót við náttúrulega fram- leiðslu ánna og þegar veitt er og sleppt í stangveiði veiðast sumir fiskar oftar en einu sinni. Til að fá samanburð við fyrri ár mat Hafrannsóknastofnun hver laxveiðin hefði orðið ef engu hefði verið sleppt aftur og veiði úr sleppingum gönguseiða var dregin frá heildarveiðinni. Niðurstaðan úr þeirri greiningu leiðir í ljós að stangveiði á laxi 2018 hefði verið um 31.000 laxar, sem er aðeins undir meðalveiði villtra laxa.



Í öllum landshlutum varð aukning frá árinu á undan, að Norðurlandi frátöldu, þar sem veiði minnkaði frá 2017. Veiði í ám á Suðvesturlandi (Reykjanes), Vesturlandi, Vestfjörðum og Austfjörðum var meiri en árið 2017, en hélst svipuð á Suðurlandi. Veiði dróst saman á Norðurlandi eystra og Norðurlandi vestra. Laxveiðin sumarið 2018 var fremur jöfn yfir veiðitímann og aðstæður til veiða almennt góðar.


Vorið 2009 hófst samstarf milli Veiðimálastofnunar og Fiskistofu um hönnun á forriti til notkunar við rafræna skráningu í veiðibækur. Hugsunin er sú að þeir sem ábyrgð bera á veiðiskráningu fái aðgang að sérstökum gagnagrunni til skráningar. Fiskistofa fékk það hlutverk að hanna slíkan gagnagrunn en Veiðimálastofnun skipulagði og fylgdist með notkun hans í lykilám. Eldri veiði upplýsingar hafa verið lesnar inn í gagnagrunnin þannig að nú er þar að finna heildstæðar upplýsingar um veiði í íslenskum ám undanfarna áratugi. Sumarið 2018 var tíunda sumarið sem laxveiði var skráð í þennan rafræna gagnagrunn. Þegar rafræn skráning verður orðin almenn hjá veiðifélögum, eins og stefnt er að, mun það spara mikla vinnu við innslátt gagna sem Hafrannsóknastofnun annast. Sú breyting hefur átt sér stað að upplýsingatæknimenn sem önnuðust gerð hugbúnaðarins eru nú starfsmenn Hafrannsóknastofnunar. Áframhaldandi þróun á viðmóti til að taka við og miðla upplýsingum um lax- og silungsveiði verður þó áfram samstarfsverkefni Hafrannsóknastofnunar og Fiskistofu. Eins og áður verður veiðibókum úthlutað til veiðifélaga og upplýsingum um veiði safnað í þær við veiðiár.

Á árinu voru seld 350 útvortis slöngumerki til að merkja laxfiska ásamt 90.000 örmerkjum vegna seiðasleppinga og rannsókna tengdum þeim. Kaupendur voru bæði ýmsir sem rannsaka fisk í ám og vötnum og stangveiði eða veiðifélög vegna sleppinga á veiddum laxi í ár. Skila skal skýrslu um notkun merkjanna til Fiskistofu. Á haust dögum 2017 og í byrjun árs 2018 bárust 311 örmerkja snoppur til Hafrannsóknastofnunar og Laxfiska ehf til aflestrar vegna laxa sem veiddust árið 2017. Einnig bárust frá veiðimönnum um 28 útvortis merki. Lesin merki eru færð í gagnagrunn sem borinn er saman við merkjagrunn til að fá nánari upplýsingar um sleppihópa sem viðkomandi merki tilheyra. Upplýsingar um merkta laxa eru sendar til Alþjóða hafrannsóknaráðsins (ICES). Samtals örmerktu Hafrannsóknastofun og Laxfiskar ehf 73.088 laxaseiði 2017 sem síðan komu fram í veiðum 2018 sem eins árs lax. Um 8,7% lax- aseiðanna voru af náttúrulegum uppruna (ekki eldis- seiði). Til viðbótar 2018 voru 272 laxar merktir með útvortis merki.

Á undanförnum árum hefur Fiskistofa veitt útdráttar verðlaun fyrir veiðimenn sem skilað hafa inn fisk merkj- um. Megintilgangur verðlaunanna er að hvetja veiði- menn til að skila merkjum úr laxfiskum en endurheimt- ur á merktum fiskum geta gefið mikilvægar upplýsingar um líffræði þeirra og atferli. Fiskistofa mun veita slík verðlaun vorið 2019.


Veiðifélög og veiðivarsla

 

Samkvæmt VI. kafla laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði ber Fiskistofa ábyrgð á því að stofnun veiðifélaga og starfsemi þeirra sé í samræmi við lög. Þannig staðfestir hún og birtir samþykktir og arðskrár veiðifélaga í Stjórnartíðindum. Á árinu voru þrjár samþykktir veiðifélaga til umfjöllunar. Þrjár nýtingaráætlanir veiðifélaga voru til umfjöllunar hjá Fiskistofu. Í þeim koma fram þær reglur sem veiðifélög hafa sett með það að markmiði að viðhalda sjálfbærum lax- og silungsveiðum í ám og vötnum. Í nýtingaráætlunum er tiltekið leyfilegt veiðiálag og gefinn upp fjöldi stanga eða neta sem heimilt er að nota. Miðað er við að stangafjöldi sé bundinn til átta ára en hvers konar friðunaraðgerðir eru ótímabundnar og háðar ákvörðun veiðifélags hverju sinni. Öllum veiðifélögum ber að setja sér nýtingaráætlun. Enn eiga mörg veiðifélög eftir að skila nýtingaráætl- unum, einkum fyrir veiði í sjóbirtings- og sjóbleikjuám.

Fiskistofa fjallar um fiskræktaráætlanir veiðifélaga í samræmi við lög nr. 58/2006 um fiskrækt. Árið 2018 voru sex fiskræktaráætlanir veiðifélaga til umfjöllunar hjá Fiskistofu. Ábendingar og upplýsingar sem borist hafa Fiskistofu benda til þess að tilvik séu um að fiskrækt sé stunduð án þess að fyrir liggi staðfest fiskræktaráætlun. Fiskistofa vinnur nú að því að bæta stjórnsýslu, upplýsingaöflun og eftirlit vegna fiskræktar.

Fiskistofu ber að úrskurða ef upp kemur ágreiningur innan veiðifélags um ákvarðanir og stjórnarhætti. Sjö mál bárust Fiskistofu vegna ágreinings um lögmæti ákvörðunar í veiðifélagi á árinu 2018.

Fiskræktarsjóður er sjálfstæður sjóður sem hefur það hlutverk að veita lán og styrki til að efla fiskrækt, bæta veiðiaðstöðu og styðja við rannsóknir í ám og vötnum. Breyting var gerð á lögum um fiskræktarsjóð og hefur verið fallið frá innheimtu gjalds frá veiðifélögum í sjóðinn. Áfram verða þó veittir styrkir úr sjóðnum. Stjórn sjóðsins fer með fjármál hans og úthlutar árlegum styrkjum vegna ýmissa verkefna. Núverandi formaður sjóðsins er Páll Árni Jónsson. Á vef Fiskistofu eru nánari upplýsingar um sjóðinn og skrá yfir úthlutanir Fisk- ræktarsjóðs fyrir árið 2018 og fyrri ár.


Skipulagsmál, mannvirkjagerð og efnistaka

Fiskistofa gefur út leyfi vegna framkvæmda við ár og vötn. Mörg erindi berast sem snúa að efnistöku. Þegar um minniháttar malartekju úr áreyrum hefur verið að ræða, og ekki er talið að lífríki skaðist, hefur landeigendum verið veitt heimild til langs tíma, allt að 5 árum. Sama gildir um árlega lagfæringu á farvegum ánna og veiðivegum á vorin fyrir veiðitíma. Nokkuð er um að efnistaka fari fram í óleyfi, en það eykur hættu á því að skaði hljótist af. Þegar ábendingar koma fram um slíkt hefur Fiskistofa rannsakað málin og látið stöðva framkvæmdir eftir atvikum. Árið 2018 voru 49 leyfi veitt vegna margvíslegra framkvæmda við ár og vötn.


Fiskistofa veitir ýmsum umsagnir: Orkustofnun vegna leyfisveitinga, Skipulagsstofnun vegna mats á umhverfisáhrifum og sveitarfélögum vegna skipulagsmála þegar framkvæmdir geta haft áhrif á lífríki í ám og vötnum. Á árinu 2018 voru til umfjöllunar 74 slík erindi.


Eftirlit með veiðum á laxfiskum

Fiskistofa gefur út skipunar- og erindisbréf til veiðivarða sem veiðifélög ráða til sín, en með þeim fá veiðiverðir m.a. heimild til að leggja hald á ólögleg veiðitæki og afla. Alls voru 40 slík bréf gefin út á árinu. Mörg veiðifélög sækja ekki um skipunar- og erindisbréf fyrir veiðiverði sína og því hafa þeir ekki heimildir sem gagnlegt væri að hafa í því starfi. Auk veiðivarða veiðifélaga réði Fiskistofa eftirlitsmann yfir sumarmánuðina, einkum til að kanna netalagnir í sjó í samvinnu við almenna eftirlitsmenn Fiskistofu. Afskipti voru höfð af aðilum sem athöfnuðu sig með net við ós Hópsins og var málinu vísað til lögreglu. Eftirlitsflug var reglulega farið á Vesturlandi og á Norðurlandi.


Fiskeldi og slysasleppingar

Lax- og silungsveiðisvið Fiskistofu hefur það hlutverk að bregðast við og stjórna veiðum ef slysaslepping verður úr fiskeldi. Í febrúar 2018 barst tilkynning frá Arnarlaxi um laskaða kví, en ekki var talið að fiskar höfðu sloppið. Viðbragðsáætlun vegna hugsanlegrar slysasleppingar var ekki virkjuð. Arnarlax tilkynnti um slysasleppingu í Tálknafirði þann 6. júlí. Viðbraðgsáætlun var virkjuð og voru net lögð við kvíarnar með aðkomu eftirlitsmanna Fiskistofu. Alls veiddust 5 laxar í net við kvíarnar í aðgerð sem stóð í 9 daga. Í reglubundnu eftirliti Fiskistofu verður fylgst með því sumar og haust 2019 hvort vart verði við eldisfiska í ám í Tálknafirði og nágrenni. Fiskistofa fékk tilkynningu um óhapp hefði orðið við losun á keri viðeldisstöð N-lax að Auðbrekku þann 15. ágúst. Sluppu 19 regnbogasilungar í afrennsli stöðvarinnar. Endurheimtust 17 regnbogasilungar en tveir bárust í fráveitukerfi bæjarins. Ekki þykir líklegt að fiskarnir hafi komist lifandi til sjávar, en þó er ekki hægt að útiloka það. Jafnframt kannaði Fiskistofa hvort eldisfiska væri að finna í ám á Vestfjörðum í reglubundnu eftirliti sínu og voru sýni af fiskum send til Hafrannsóknastofnar af fiskum sem grunur var um að væru eldisfiskar.




Upplýsingar um starfsemi Fiskræktarsjóðs og úthlutanir úr honum

 

Frekari upplýsingar - Allur kaflinn  í prentvænni útgáfu

Fyrri kafli  -  Valmynd Ársskýrslu  -  Næsti kafli

Finna skip

Tungumál síðu




banner2
Þetta vefsvæði byggir á Eplica